Pętla na szyi mazurskich ratowników. Czy bezpieczeństwo na jeziorach właśnie idzie pod młotek?

Wojna o Okartowo, czyli ratownictwo na wypowiedzeniu

Sytuacja w Okartowie nad jeziorem Śniardwy to jaskrawy przykład tego, jak krótkowzroczność lokalnej polityki uderza w fundamenty bezpieczeństwa. Mazurska Służba Ratownicza (MSR), która od dekad zabezpiecza „mazurskie morze”, znalazła się w kleszczach administracyjnego konfliktu z samorządem miasta Pisz. Miasto domaga się opuszczenia przez ratowników działki, która od lat stanowiła ich kluczową bazę wypadową. To właśnie stąd motorówki MSR mogą najszybciej dotrzeć do jednostek wzywających pomocy na największym polskim akwenie, gdzie nagłe załamania pogody i biały szkwał regularnie zbierają tragiczne żniwo.
 

Tragedia. Mazurscy ratownicy muszą sprzedać łódź, aby mieć środki na funkcjonowanie

Budżet tylko do połowy wakacjiJak informuje Radio Olsztyn, sytuacja finansowa organizacji jest krytyczna. Jak podkreśla prezes MOPR, Jarosław Sroka, przyznawane dotacje są z roku na rok mniejsze, co w zestawieniu z galopującą...

Władze Pisza, z burmistrzem Dariuszem Kińskim na czele, nie przedłużyły ratownikom umowy dzierżawy kluczowej działki. Powód? Oficjalnie: kwestie formalne i brak drogi dojazdowej do gminnych terenów. Nieoficjalnie: ratownicy boją się, że ich baza to „łakomy kąsek” o wartości milionów złotych. Burmistrz domaga się od MSR ustanowienia bezterminowej służebności przez ich własny teren, grożąc sądem i naliczając kary za „bezumowne korzystanie z nieruchomości”.

Presja na opuszczenie bazy jest o tyle niezrozumiała, że każda przeprowadzka w głąb lądu lub do mniej strategicznej lokalizacji drastycznie wydłuży czas dotarcia do poszkodowanych. W ratownictwie wodnym, gdzie o życiu decydują sekundy, taka decyzja urzędników jest de facto igraniem z losem tysięcy turystów. Mimo alarmujących głosów środowiska, dialog z samorządem przypomina bicie głową w mur, a ratownicy zamiast skupiać się na szkoleniach i konserwacji sprzętu, toną w pismach procesowych i niepewności co do jutra.

Desperacki krok MOPR. Sprzedać łódź, by kupić paliwo

Jeszcze bardziej dramatyczne doniesienia płyną z Mazurskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (MOPR). Instytucja, która dla większości żeglarzy jest synonimem bezpieczeństwa na szlaku, została postawiona pod ścianą.

Z powodu dramatycznego braku środków na bieżące funkcjonowanie, zarząd MOPR podjął decyzję, która w normalnie funkcjonującym państwie powinna wywołać skandal: wystawiono na sprzedaż jedną z łodzi ratunkowych.

To absurdalna sytuacja, w której formacja ratująca życie musi pozbywać się swoich narzędzi pracy, aby sfinansować pensje dla załóg, paliwo do pozostałych jednostek i opłacić rachunki za energię w bazach.
 

Mazurscy ratownicy mają problemy finansowe. To może odbić się na bezpieczeństwie

Mazurskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (MOPR) alarmuje, że pieniędzy na podstawową działalność jest drastycznie za mało, co stawia pod znakiem zapytania skuteczność ochrony życia i zdrowia żeglarzy w nadchodzącym...

Ratownicy z goryczą przyznają, że ich praca przestała być misją wspieraną przez państwo, a stała się nieustanną walką o przetrwanie. Sprzedaż nowoczesnej jednostki osłabi potencjał ratowniczy całego regionu, ale w obecnej sytuacji finansowej jest to jedyny sposób na uniknięcie natychmiastowej niewypłacalności. To swoisty „kanibalizm sprzętowy”, który pokazuje, że system ratownictwa wodnego na Mazurach znajduje się w fazie agonalnej, podczas gdy statystyki ruchu turystycznego z roku na rok szybują w górę.

Turystyczny gigant na glinianych nogach
 

Ignorancja polityków i samorządowców wobec problemów ratowników jest tym bardziej porażająca, gdy spojrzymy na twarde dane dotyczące popularności regionu. Mazury to potężna machina gospodarcza, przez którą każdego roku przewija się od 2,5 do nawet 3 milionów turystów.

Na samym Szlaku Wielkich Jezior Mazurskich w szczycie sezonu przebywa jednocześnie kilkanaście tysięcy jednostek pływających. To mobilne miasto na wodzie, generujące ogromne przychody dla lokalnych gmin, hoteli i restauracji.

Mimo tak gigantycznej skali, bezpieczeństwo tych ludzi spoczywa na barkach organizacji, które muszą co roku startować w konkursach ofert o dotacje. System finansowania oparty na grantach, które są niepewne, niskie i rozliczane w trybie rocznym, uniemożliwia jakiekolwiek planowanie inwestycji czy utrzymanie stałej, profesjonalnej kadry.

Ratownicy wskazują, że rozwiązanie jest zasięgu ręki, ale wymaga woli politycznej: wzorowanie się na finansowaniu TOPR i GOPR. Formacje górskie posiadają stabilne finansowanie z budżetu państwa, co pozwala im na ciągły rozwój i utrzymanie gotowości bez strachu o jutrzejszy czynsz. Mazurscy ratownicy pytają retorycznie: czy życie człowieka, który tonie w jeziorze, jest warte mniej niż życie turysty, który złamał nogę na szlaku w Tatrach?
 

Gdzie są politycy?

Lokalne samorządy i politycy szczebla centralnego zdają się nie dostrzegać, że gałąź, na której siedzą (turystyka), jest podcinana przez brak poczucia bezpieczeństwa. Choć Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zapowiada „poszukiwanie rozwiązań”, dla ratowników są to jedynie puste słowa, którymi nie zaleją baku motorówki.

Jeśli system finansowania nie zmieni się na model wzorowany na służbach górskich, Mazury mogą stać się ofiarą własnego sukcesu. Bo co z tego, że mamy najpiękniejsze jeziora w Europie, skoro w razie tragedii na horyzoncie może nie pojawić się żadna łódź – bo właśnie została sprzedana, by opłacić rachunek za prąd w bazie.

Dziś ratownicy wodni na Mazurach nie proszą o luksusy. Proszą o prawo do pracy i godne środki na ratowanie życia tych, którzy zostawiają w regionie miliardy złotych. Czy to naprawdę zbyt wygórowana cena za bezpieczeństwo?

Obecny stan rzeczy to prosta droga do tragedii, za którą nikt nie będzie chciał wziąć odpowiedzialności. Jeśli MSR straci bazę w Okartowie, a MOPR będzie zmuszony sprzedawać kolejne łodzie, na Mazurach powstanie „strefa śmierci” – obszary, do których pomoc nie dotrze na czas. 

Bez systemowych zmian w finansowaniu i bez wsparcia samorządów, „Cud Natury” może wkrótce stać się miejscem, gdzie na pomoc trzeba będzie czekać zbyt długo, by mogła ona cokolwiek zmienić.